Ayeneh.com

‌
🖊ساره فیاض
خبرنگار اقتصادی بی‌بی‌سی عربی

چند ماه پس از سقوط حکومت شاه در ایران در سال ۱۹۷۹، گروهی از دانشجویان ایرانی به سفارت آمریکا در تهران یورش بردند و دیپلمات‌ها را به گروگان گرفتند. این رویداد لحظه‌ای سرنوشت‌ساز بود که روابط ایران و غرب را برای دهه‌ها مسموم کرد و مسیر طولانی تحریم‌ها را هموار ساخت؛ مسیری که اثری عمیق بر اقتصاد کشوری با یکی از بزرگ‌ترین ذخایر انرژی جهان برجای گذاشت.

امروز و حدود ۴۷ سال پس از آن رویداد، اقتصاد ایران درگیر بحرانی شدید است؛ ارزش پول ملی به‌شدت کاهش یافته، تورم بالا و مزمن ادامه دارد و فشارهای معیشتی دامنه‌دار حتی اقشاری را دربر گرفته است که همواره پایه ثبات اجتماعی محسوب می‌شدند، به‌خصوص طبقه متوسط.
با اینکه اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۴ رشد نسبتا کمی را تجربه کرد که حاصل افزایش تولید نفت تا حدود چهار میلیون بشکه در روز و خوش‌بینی محتاطانه نسبت به احیای توافق هسته‌ای بود، اما بر اساس برآوردهای بانک جهانی، در سال ۲۰۲۵ دوباره وارد رکود شد و۱/۷ درصد کوچک‌تر شد و انتظار می‌رود این انقباض در سال جاری شدیدتر باشد.

این عقب‌گرد در بستر تحولاتی سرنوشت‌ساز در سال ۲۰۲۵ رخ داد؛ از جمله آغاز رویارویی نظامی مستقیم میان ایران و اسرائیل که ۱۲ روز به طول انجامید، مشارکت ایالات متحده در حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران و نیز بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه تهران.

📷Getty Images/ Reuters

‌
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس نوشت وقتی یک رژیم برای مقابله با مردم غیرمسلح به سلاح نیاز دارد،‌این قدرت نیست، ترس و بزدلی است. قدرت واقعی در معترضان غیرمسلحی است که در برابر آن وحشی‌گری می‌ایستند.
شورای سردبیری ایران‌اینترنشنال در بیانیه‌ای درباره شمار جان‌باختگان انقلاب ملی ایرانیان نوشت در بزرگ‌ترین کشتار تاریخ معاصر ایران، عمدتا در شب‌های ۱۸ و ۱۹ دی‌ دست‌کم ۱۲ هزار نفر به قتل رسیده‌اند و این کشتار در سکوت دفن نخواهد شد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا گفت قاتلان معترضان در ایران بهای سنگینی خواهند پرداخت.

دونالد ترامپ در گفت‌وگویی با شبکه «سی‌بی‌اس نیوز» و در پاسخ به پرسش‌های تونی دوکوپیل، خبرنگار این شبکه، در واکنش به گزارش‌هایی درباره احتمال اعدام معترضان در ایران هشدار داد که در صورت انجام چنین اقدامی، ایالات متحده «اقدام بسیار قاطع» انجام خواهد داد.

ترامپ در پاسخ به پرسش دوکوپیل درباره عبور جمهوری اسلامی از «خط قرمز» آمریکا گفت اگر اعدام‌ها آغاز شود، نتیجه آن «برای حکومت ایران خوب تمام نخواهد شد».

او هدف نهایی این رویکرد را «پیروزی» توصیف کرد و برای توضیح آن به نمونه‌هایی از اقدامات پیشین آمریکا، از جمله کشته‌شدن ابوبکر البغدادی و قاسم سلیمانی اشاره کرد. ترامپ همچنین گفت تهدید هسته‌ای جمهوری اسلامی در مدت کوتاهی «به‌طور کامل از بین رفته است».

رئیس‌جمهور آمریکا با تفکیک اعتراضات از سرکوب حکومتی گفت: «اعتراض یک چیز است، اما وقتی شروع به کشتن هزاران نفر می‌کنند، موضوع فرق می‌کند.» او در پایان هشدار داد در صورت ادامه سرکوب و اجرای اعدام‌ها در ایران، واکنش آمریکا «بسیار شدید» خواهد بود.

.
«مای ساتو» گزارش‌گر ویژه حقوق بشر سازمان ملل به همراه سه گزارش‌گر دیگر این سازمان، با انتشار بیانیه‌ای ضمن محکوم کردن نقض جدی حقوق بشر در اعتراضات دی۱۴۰۴ اعلام کردند که جمهوری اسلامی موظف است به حق حیات انسان‌ها احترام بگذارد.

سازمان‌های حقوق بشری نیز نسبت به احتمال اعدام معترضان ابراز نگرانی کرده‌اند.

«ایران‌وایر» پیش‌تر خبر داده بود که «عرفان سلطانی» از معترضان بازداشتی در خطر اعدام قرار دارد. بنابر اطلاع ایران‌وایر، به خانواده عرفان سلطانی گفته شده که چهارشنبه ۲۴دی، ملاقاتی با فرزند خود خواهند داشت.

عرفان سلطانی ۲۶ ساله یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری در «فردیس» کرج است.

در بیانیه گزارش‌گران حقوق بشر سازمان ملل آمده است که «استفاده از نیروی مرگبار علیه معترضان مسالمت‌آمیز، بازداشت‌های خودسرانه ـ از جمله بازداشت کودکان ـ و حمله به مراکز درمانی نقض آشکار حقوق همگانی بشر است.»

امضاکنندگان بیانیه تاکید کرده‌اند: «اعدام نمی‌تواند پاسخ دولت به اعتراض باشد.»

در کنار مای‌ ساتو، سه گزارش‌گر دیگر این سازمان در امور اعدام‌های خودسرانه و فراخوانی و آزادی تجمعات این بیانیه را امضا کرده‌اند. همچنین گزارش‌گر ویژه امور حقوق بشر افغانستان نیز از این بیانیه‌ حمایت کرده است.

.
رئیس‌جمهور ایالات متحده هشدار داد اگر مقام‌های جمهوری اسلامی تهدید به اعدام برخی معترضان را عملی کنند، آمریکا دست به "اقدامی بسیار جدی" خواهد زد.

دونالد ترامپ، در حاشیه سفر به دیترویت در مصاحبه‌ای کوتاه با شبکه خبری "سی‌‌بی‌اس" به جزئیات بیشتر درباره اقدام احتمالی ایالات متحده اشاره‌ای نکرد. او در پاسخ به پرسشی درمورد واکنش آمریکا به "احتمال به دار آویخته‌شدن برخی بازداشتی‌ها" در سحرگاه چهارشنبه و اینکه آیا جمهوری اسلامی از "خط قرمز" عبور کرده گفت: «من در مورد اعدام‌ها چیزی نشنیده‌ام، اما اگر اعدام کنند، خواهید دید چه می‌شود...ما اقدامی بسیار جدی انجام خواهیم داد.»

او در توضیح منظور خود از "اقدام بسیار جدی" تنها به این گفتن این بسنده کرد که به دنبال "پیروزی" است و برای نمونه به سرنوشت نیکلاس مادورو در ونزوئلا، ابوبکر البغدادی در عراق، قاسم سلیمانی فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه و حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران اشاره کرد.

صفحه رسمی وزارت خارجه آمریکا به فارسی در شبکه اجتماعی اکس، روز سه‌شنبه ۱۳ ژانویه (۲۳ دی) از صدور حکم اعدام برای عرفان سلطانی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات خبر داده و نوشته بود که حکم اعدام این جوان ۲۶ ساله "برای ۱۴ ژانویه صادر شده" است.

ترامپ شامگاه سه‌شنبه ۲۳ دی پس از بازگشت از منطقه دیترویت به واشنگتن، در رابطه با آمار متعدد منتشره در مورد شمار کشته‌شدگان اعتراضات در ایران، گفت: «به نظر می‌رسد کشتار قابل توجه باشد، اما هنوز با قطعیت نمی‌دانیم.» او افزود پس از دریافت گزارشی درباره اعتراضات ایران اطلاعات بیشتری به‌دست خواهد آورد و گفت: «بر اساس آن اقدام خواهیم کرد.»

شبکه خبری "سی‌بی‌اس" روز سه‌شنبه به استناد اظهارات دو منبع مطلع که یکی از آنها در ایران بود، گزارش کرده بود "دستکم ۱۲ هزار نفر" و "احتمالا تا ۲۰ هزار نفر" در اعتراضات کشته شده‌اند.

برلین؛
پایین کشیدن پرچم جمهوری اسلامی

صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا در پستی به زندانیان سیاسی که قبل از اعتراضات بازداشت شدند، اشاره کرد و خواستار آزادی فوری آنها شد.
در این پست آمده: خطاب به رژیم جمهوری اسلامی ایران: در حالی که ما خشونت شما علیه معترضان را افشا می‌کنیم، فکر نکنید زندانیان سیاسی که حتی پیش از این اعتراض‌ها زندانی شده‌اند را فراموش کرده‌ایم؛ نرگس محمدی، سپیده قلیان، جواد علی‌کردی، پوران ناظمی، رضا خندان، مجید توکلی ، شریفه محمدی ،حسین رونقی، و بسیاری دیگر. ادامه بازداشت آن‌ها همچنان یک نگرانی جدی است. ما از رژیم جمهوری اسلامی می‌خواهیم فوراً این زندانیان و تمامی زندانیان عقیدتی را آزاد کند.

کیهان کلهر موسیقی‌دان برجسته ایرانی در ادامه حمایت‌هایش از معترضان در ایران، نوشت: «ایرانیان، هموطنان، اشک‌هایتان را نگه دارید برای لحظه گذر از دروازه آزادی. امروز فقط فرکیهان کلهر موسیقی‌دان برجسته ایرانی در ادامه حمایت‌هایش از معترضان در ایران، نوشت: «ایرانیان، هموطنان، اشک‌هایتان را نگه دارید برای لحظه گذر از دروازه آزادی. امروز فقط فریاد می‌زنیم.»
او در استوری خود در اینستاگرام نوشت: شما ایرانیان هجرت‌زده با همین فریادها سرعت واکنش‌های سیاست‌مداران جهان را چند برابر کردید.
کيهان کلهر نوازنده چیره دست کمانچه، تنها هنرمند ايرانی‌ست که چهار بار نامزد جايزه معتبر موسیقی گرمی شده است.
@kayhan_kalhor

.
برای ششمین روز متوالی، اینترنت در ایران قطع است. . در این میان، آمار کشته‌شدگانی که سازمان‌های حقوق‌بشری و رسانه‌ها اعلام کردند، دهشتناک است.
با وجود قطعی کامل اینترنت، ویدیوهایی که از اعتراضات شب‌های گذشته در شهرهای مختلف ایران به مدد استارلینک یا مسافرانی که ایران را ترک کرده‌اند، به بیرون درز کرده، نشان می‌دهد که در شعارهای گروه انبوهی از شهروندان معترض، یک‌نام مدام تکرار می‌شود، «شاهزاده رضا پهلوی»

دوشنبه، ۲۲دی‌ماه و همزمان با شانزدهمین روز اعتراضات، «نورا اُدانل»، مجری سرشناس و خبرنگار ارشد شبکه «سی بی‌اس»، در گفت‌وگویی تقریبا ۳۰ دقیقه‌ای از ولیعهد آخرین پادشاه ایران درباره سرنوشت ایران می‌پرسد؛ کشوری ۹۰ میلیون نفری که به گفته او از پیر و جوان، فقیر و غنی آن این روزها در خیابان‌ها هستند. او از شاهزاده درباره نقش و برنامه‌هایش برای آینده ایران و از مسوولیتش در قبال جان مردم می‌پرسد.
شاهزاده رضا پهلوی در این گفت‌وگو می‌گوید که به خواست مردم ایران قدم پیش گذاشته تا رهبری دوران گذار را برعهده بگیرد. او از لزوم حمایت دولت‌های دموکراتیک از مردمی که نه‌تنها برای آزادی خودشان، بلکه برای ثبات جهان، دست‌خالی مقابل تانک ایستاده‌اند، می‌گوید و از گزینه بدیل دموکراتیک در ایران بدون جمهوری اسلامی.

🔸 گزارش کامل «رقیه رضائی» را در سایت ایران‌وایر بخوانید.
@roqayeh.rezaei

.
سینا اشکبوسی، نوجوان ۱۷ ساله، پنچ‌شنبه ۱۸دی۱۴۰۴ در اعتراضات تهران، در محله «تهران‌پارس» با شلیک تیر جنگی سرکوب‌گران جمهوری اسلامی کشته شد. پیکر سینا اشکبوسی دوشنبه ۲۲دی، به خاک سپرده شد. از خانواده سینا تعهد گرفته‌ بودند که مراسم خاکسپاری در سکوت انجام شود.

‌
دنی دانون، نماینده اسرائیل در سازمان ملل، در حساب ایکس خود نوشت: «در حالی که رژیم آیت‌الله به معترضان شلیک می‌کند و مخالفان را اعدام می‌کند، جامعه بین‌المللی تعلل می‌کند. به مردم ایران می‌گویم شما تنها نیستید. مبارزه شما برای آزادی از هر رژیم سرکوبگری قوی‌تر است.»
نماینده اسرائیل در سازمان ملل همچنین نوشت که پس از روزها کشتار، سرکوب خشونت‌آمیز و کشته و زخمی شدن هزاران نفر، سازمان ملل در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری یک نشست اضطراری در شورای امنیت است.

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با اشاره به قطع اینترنت همزمان با انقلاب ملی ایرانیان نوشت که لازم است محدودیت‌های این زمینه ادامه یابد.
این خبرگزاری تایید کرد که حکومت نتوانسته تاکنون مشکلات اینترنت داخلی خود را حل کند و در حال کار روی آن است.
فارس نوشت وضعیت فعلی اینترنت تا «فروکش کردن» اعتراض محتمل است و در هفته‌های آینده در این زمینه تصمیم‌گیری می‌شود.

همزمان با گزارش‌ها از برنامه جمهوری اسلامی برای اعدام معترضان، «مای ساتو» گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد، در شبکه اجتماعی ایکس نسبت به استفاده از مجازات اعدام برای سرکوب اعتراضات در ایران ابراز نگرانی کرد و نوشت: تهدید به اجرای اعدام و صدور حکم برای یکی از معترضان، اقدامی غیرقانونی و نشانه‌ای آشکار از بی‌اعتنایی به آزادی تجمع و بیان است.
برخی منابع حقوق بشری در ایران هشدار دادند که مقامات جمهوری اسلامی قصد دارند معترضان بازداشتی را به سرعت اعدام کنند. در روزهای اخیر نام عرفان سلطانی مطرح شده که در کرج بازداشت شد و تنها بعد از دو روز حکم اعدام او صادر شد.
غلامحسین محسنی‌اژه‌ای رییس قوه قضاییه در چند نوبت، بر سرعت رسیدگی به پرونده معترضان برای برخورد قضایی تاکید کرد.
منابع حقوق بشری می‌گویند جمهوری اسلامی هزاران معترض را تنها در روزهای پنجشنبه و جمعه با تیراندازی مستقیم در شهرها کشته است.

.
سینا اشکبوسی، نوجوان ۱۷ ساله، پنچ‌شنبه ۱۸دی۱۴۰۴ در اعتراضات تهران، در محله «تهران‌پارس» با شلیک تیر جنگی سرکوب‌گران جمهوری اسلامی کشته شد. پیکر سینا اشکبوسی دوشنبه ۲۲دی، به خاک سپرده شد. از خانواده سینا تعهد گرفته‌ بودند که مراسم خاکسپاری در سکوت انجام شود.

.
حسن خمینی، نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی، در گفت‌وگو با صداوسیما درباره اعتراضات مردم گفت: «جریان پهلوی یک جریان ضددینی است. فردای جمهوری اسلامی، شما نه امنیت دارید، نه آزادی و نه رفاه.»

.
«غلامحسین محسنی‌اژه‌ای» رییس‌ قوه قضاییه گفته است که در نظر دارند محاکمه «برخی از عناصر اصلی اغتشاشات» علنی و با انتشار رسانه‌ای صورت گیرد.

خبرگزاری‌های جمهوری اسلامی از شامگاه سه‌شنبه ۲۳دی۱۴۰۴ تصاویری از اژه‌ای و متهمان اعتراضات دی منتشر کرده‌ و گفته‌اند که رییس قوه قضاییه با حضور در یکی از زندان‌های تهران، برخی پرونده‌ها را بررسی کرده است.

خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران نیز نوشته است که «محاکمه و مجازات» افرادی که «مسلحانه» یا «مجهز به مواد انفجاری و آتش‌زا» بوده‌اند در اولویت قرار خواهد گرفت.

این در حالی است که سازمان‌های حقوق بشری هشدار داده‌اند با توجه به ناعادلانه بودن سیستم قضایی جمهوری اسلامی، جان معترضان بازداشت‌شده در خطر اعدام قرار دارد. رسانه‌های جمهوری اسلامی در روزهای گذشته برخی از متهمان را مقابل دوربین‌های اعتراف اجباری نشانده‌اند.

شمار بازداشتی‌های اعتراضات دی ۱۴۰۴ مشخص نیست. سازمان‌های حقوق بشری می‌گویند جمهوری اسلامی با قطعی اینترنت هزاران نفر را در سرکوبی بی‌سابقه کشته‌ و مجروح کرده است. همچنین شماری از معترضان بازداشت شده‌اند.

بنابر قوانین جمهوری اسلامی، متهمان سیاسی تا پایان بررسی پرونده‌شان حق انتخاب وکیل ندارند.

.

سه‌شنبه ۲۳دی۱۴۰۴ سخنگوی وزارت خارجه قطر در کنفرانسی خبری گفت که هرگونه تشدید رویایی آمریکا و ایران، پیامدهای «فاجعه‌باری» در منطقه خواهد داشت. 

ماجد انصاری می‌گوید: «ما هنوز در مقطعی هستیم که معتقدیم امکان حصول یک راه‌حل دیپلماتیک وجود دارد.» 

وزیر امورخارجه قطر همچنین خبر داد که مشغول مذاکره با آمریکا و ایران است تا بتواند راه‌حل دیپلماتیک را پیدا کنند. 

در پی انتشار گزارش‌های رسانه‌ها و سازمان‌های حقوق بشری مبنی بر آمار کشته‌های اعتراضات دی، «دونالد ترامپ» رییس‌جمهور آمریکا اعلام کرد که به‌زودی آمار کشته‌ها به دست او خواهد رسید و درباره ایران تصمیم خواهد گرفت. اظهارات مقامات جمهوری اسلامی هم حاکی از تهدیدهای متقابل است. 

جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲روزه، پس از حمله آمریکا به مراکز هسته‌‌ای، در ۲تیر۱۴۰۴ پایگاه «العدید» را که میزبان نیروهای آمریکایی است، هدف قرار داد.

.
ویدیوی ارسال‌شده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد ایرانیان مقیم زوریخ در سوئیس در تجمع اعتراضی سه‌شنبه ۲۳ دی علیه جمهوری اسلامی، تصاویر علی خامنه‌ای را آتش زدند.

‌
مارک زل، معاون جمهوری‌خواهان خارج از کشور اسرائیل در شبکه ایکس نوشت: بهتر است عاملان کشتار سپاه پاسداران، بسیج و پلیس مستقیما هدف قرار گیرند. حتی اگر خامنه‌ای کنار گذاشته شود، این نیروها به کشتار ادامه خواهند داد.
کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل با محکوم‌کردن نقض‌های گسترده حقوق بشر در جریان اعتراض‌های سراسری ایران، از مقام‌های جمهوری اسلامی خواستند فورا از جان معترضان حفاظت کنند، چرخه خشونت را بشکنند و امکان گفت‌وگوی واقعی را فراهم آورند.
شورای سردبیری ایران‌اینترنشنال در بیانیه‌ای درباره شمار جان‌باختگان انقلاب ملی ایرانیان نوشت در بزرگ‌ترین کشتار تاریخ معاصر ایران، عمدتا در شب‌های ۱۸ و ۱۹ دی‌ دست‌کم ۱۲ هزار نفر به قتل رسیده‌اند و این کشتار در سکوت دفن نخواهد شد.

‌
الی کوهانیم، معاون سابق نماینده ویژه آمریکا در امور مبارزه با یهودستیزی،‌ درباره سیاست آمریکا برای برخورد با جمهوری اسلامی گفت مقام‌های امنیتی رده میانی ایران منتظر تصمیم دولت ترامپ هستند.

ترامپ شامگاه سه‌شنبه در جریان اطلاعات و آمار کشتار و سرکوب معترضان ایران قرار گرفت.

او خطاب به مردم ایران از آن‌ها خواست که به اعتراضات ادامه دهند و نهادهای حکومتی را تصرف کنند. ترامپ اعلام کرد کمک آمریکا به مردم ایران در راه است.